Những cung bậc tình cảm

nhung-cung-bac-tinh-cam-thich-chan-quang

Sự kiện: Đại Lễ Vu Lan PL.2561 – DL.2017

Địa điểm: Thiền Tôn Phật Quang (Núi Dinh, thôn Chu Hải, xã Tân Hải, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu).

Tóm lược:

Thoạt đầu, Thượng tọa tản mạn những triết lý về tình cảm. Trong cuộc sống của ta, từ những hành động rất nhỏ cho đến rất lớn, rất khôn ngoan cho đến rất ngu dại… tất cả đều bị tình cảm chi phối. Đây là điều mà Đức Phật xác quyết trong đạo lý 12 nhân duyên,

Tình cảm được tạm chia ra hai loại thương – ghét, nhưng nếu phân tích ra sâu hơn thì rất nhiều cấp độ khác nhau. Mỗi cấp độ lại cho ta một thái độ ứng xử khác nhau. Ví dụ với người ta ghét, ta không muốn nói tới, còn đối với người ta thương thì ta muốn gặp gỡ, giao tiếp, giúp đỡ. Hoặc với những bậc ta tôn kính thì ta muốn đảnh lễ, tán thán, ca ngợi, thừa sự, muốn cống hiến tất cả, thậm chí nếu sự tôn kính đó đến tột độ thì ta có thể hi sinh cả thân mạng của mình để bảo vệ, cúng dường cho bậc như thế. Ngược lại, đối với những người ta khinh thường thì ta chà đạp, phỉ nhổ, chửi bới v.v…

Dĩ nhiên, tội và phước sẽ được hình thành theo những loại tình cảm đó. Chẳng hạn thương một người là phước hay tội? Tùy vào người được thương. Nếu đó là người đạo đức, mang nhiều lợi ích đến cho đời thì ta được phước. Còn nếu đó là hạng người vô đạo đức, phá hoại thì càng thương ta càng mang tội.

Cũng vậy, đối với sự tôn kính, khi ta tôn kính bậc Thánh thật sự giữa cuộc đời, ta càng tôn kính chừng nào thì phước ta càng vượt trội lớn lao chừng ấy. Đó là lý do mà Thượng tọa hay khuyên các phật tử phải khởi lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Vì khi ta tác ý trong tâm mình (mới tác ý thôi chứ chưa thành sự thật): “Con nguyện tôn kính Phật tuyệt đối” – niệm đó vừa khởi lên thì đã chấn động lên cõi trời, và những cái nghiệp, cái tội của mình từ vô lượng kiếp được sắp xếp lại toàn bộ. Ví dụ ta có cái nghiệp phải chết thảm giữa đường, nhưng qua mười năm tác ý tôn kính Phật tuyệt đối thì dù tai nạn vẫn xảy ra, nhưng ta không được quyền chết, hoặc có người đưa ta về đến nhà, đến bệnh viện nơi có nhiều người thương mến rồi ta mới ra đi.

Con người đã khởi tâm tôn kính Phật rồi thì phải được danh giá, danh dự, được tôn trọng, không bao giờ chết bờ chết bụi, chết trong dáng vẻ bị khinh thường được. Cái phúc của tâm tôn kính Phật khiến mọi chuyện đời ta bắt đầu thay đổi là vậy. Đó là một ví dụ rất nhỏ. Còn nhiều điều lớn lao hơn, vĩ đại hơn nữa từ tình cảm đó.

Nói về nhân quả của cái tâm ghét. Nếu ta ghét nhầm người tốt thì tất cả mọi điều tốt trong tâm ta sẽ ra đi. Tất cả những cơ hội, may mắn trong đời ta cũng từ từ biến mất. Còn nếu ghét người xấu thì sau này ta cũng sẽ xấu giống họ. Nhân quả khắt khe ở chỗ đó. Ta chỉ được quyền ghét điều xấu mà thôi, đừng ghét người xấu. Thấy người xấu phải thương xót cho họ, vì biết họ sẽ chịu khổ đau. Cho nên, sử dụng tới tình cảm tiêu cực, như sự ghét bỏ, khinh khi là ta đang chơi với lửa, rất dễ bị phỏng tay, tức là dễ tạo nghiệp.

Do đó, khi đến với đạo, Đức Phật dạy ta chắt lọc, dẹp bỏ tình cảm đi, vì khi tâm ta còn loạn động thì tình cảm nào cũng bị vướng vào tham – sân – si. Nên ta phải tập lắng lòng mình trong thanh tịnh để khởi lên được trí tuệ biết đúng sai, biết tội phước, nhân quả, và dựa trên nhân quả tội phước đó mà cư xử, mà hành động, nói năng, suy nghĩ. Tất cả đều bằng lý trí, dẹp bỏ dần tình cảm.

Tuy nhiên, nếu ta tu tập cao dần, tâm thanh tịnh dần thì lúc đó trí tuệ lui lại đứng ở phía sau, còn lại chỉ là tình cảm để sống với chúng sinh mà thôi. Tình cảm lúc đó đã được soi sáng bởi lý trí ở phía sau, không có loạn động, ích kỷ như trước kia nữa. Cuối cùng chúng ta đối xử với nhau không cần lý trí nữa, không cần khôn ngoan nữa mà cần tình cảm, cần tình yêu thương. Tột cùng của đạo lý vẫn là yêu thương.

Tình cảm phải có nhiều cung bậc, giống như một căn nhà phải phối màu thì mới đẹp, không thể tất cả đều một màu. Cũng vậy, có những người ta yêu thương, bình đẳng vui vẻ, nhưng cũng phải có những người ta tôn trọng đến mức độ tôn kính tuyệt đối. Nếu có tâm hồn có nhiều cung bậc tình cảm, đó là một tâm hồn đẹp, một con người đẹp, một xứ sở đẹp. Còn nếu một xứ sở nào đó chủ trương cào bằng hết mọi tình cảm ai cũng như ai, không ai cần kính trọng ai (học sinh không kính thầy cô, con cái không kính cha mẹ…) để được gọi là văn minh, ta gọi thẳng đó là xứ man rợ.

Ở đây, đối với bố mẹ mình hiếu kính, đối với thầy cô mình yêu thương tôn trọng, đối với ân nhân mình nghĩa tình, đối với đất nước này mình hiến trọn cả trái tim, đối với Đức Phật mình tôn kính tuyệt đối… Từ những tình cảm đó, ta khởi lên lối sống nghĩa tình. Nghĩa tình là gì? Là không bao giờ quên ơn nhau, không bao giờ quên cái tình nghĩa khi ta đã đến một lần với nhau trong cuộc đời này… Cái nghĩa tình này trở thành sự trung thành đối với những bậc mà ta đã quỳ xuống nói lời tôn kính.

Và khi sự trung thành khởi lên đến tột độ rồi tự nhiên trong tâm ta phát lên một lời thề. Lời thề là một điều rất tự nhiên, không phải là sự ép buộc, nó là một kết quả xuất hiện khi sự trung thành đã đến tột độ. Như vậy có ba điều xuất hiện nối tiếp nhau:

– Đầu tiên là sự tôn kính yêu thương vô hạn tuyệt đối.
– Kế đến là sự trung thành tột đỉnh.
– Cuối cùng là lời thề.

Để hiểu rõ hơn về lời thề, Thượng tọa đã đưa ra nhiều ví dụ minh họa. Qua đó khẳng định những ai mỗi ngày đều quỳ trước Phật phát lên những lời thệ nguyện sâu sắc thì người đó đã định hình trong tâm mình một sự trung thành tuyệt đối. Chẳng hạn:

“Nếu con phản bội quê hương 
Thì con sẽ chết thảm thương hình hài
Nếu con phản bội Như Lai
Thân con thiêu đốt một vài triệu năm
Ân tình Sư Phụ cao thâm
Con mà phản bội đoạ cầm thú ngay…”

Hoặc có những lời thề đẹp hơn nữa, ví dụ: “Con xin phát nguyện đời con chỉ sống vì chúng sinh, chứ không còn sống vì cá nhân mình nữa. Nếu sống sai lời nguyện này, xin cho thân tâm con tan nát thành muôn mảnh”.

Đúng vậy, cái tuyệt đối này dẫn theo cái tột độ kia, nếu ta tôn kính Phật tuyệt đối thì bỗng nhiên từ từ ta đạt được cái vị tha tột độ.

Tóm lại, nhân ngày Vu Lan, Thượng tọa đã chia sẻ về những triết lý sống, trong đó nhấn mạnh nhiều cung bậc của tình cảm, đặc biệt là cung bậc cực điểm của tình cảm yêu kính, vị tha, sự trung thành.

Thật hạnh phúc, nhờ chúng ta đến với đạo Phật nên may mắn có cơ hội nghe được những đạo lý này. Mà nếu ai nghe rồi hiểu được, chấp nhận được thì thật sự trong tâm người đó đã gieo mầm chứng được quả Thánh. Bởi chỉ những bậc Thánh mới làm được những điều không ai làm nổi, chỉ những bậc Thánh mới tôn kính Phật tuyệt đối, chỉ những bậc Thánh mới có thể sống vị tha trọn vẹn và chỉ có những bậc Thánh mới có thể trung thành tột đỉnh mà thôi.

 

Nguồn Thiền Tôn Phật Quang

0 Shares