Quyền và sự công bằng

quyen-va-su-cong-bang

SỰ CÔNG BẰNG

Bây giờ ta nói qua Quyền con người.

Quyền con người cũng phải có hai yếu tố tương tự, một là điều kiện để có được Quyền con người, hai là các sự hỗ trợ để Quyền con người đó được thực thi.

Ta có thể cho rằng, hễ là con người thì đủ điều kiện để có Quyền con người. Nhưng con người là gì ạ?

Quyền công dân sẽ bị mất nếu công dân đó bị kết án hình sự, vì đã gây nguy hiểm cho xã hội. Vậy Quyền con người có bị mất khi gây nguy hiểm cho xã hội không? Hay là Quyền con người bất chấp tình trạng phạm pháp của người đó?

Quyền công dân sẽ không đầy đủ nếu người đó không đủ năng lực hành vi dân sự như tình trạng tâm thần có bệnh, sức khỏe yếu kém, đang trong thời gian thi hành án… Vậy Quyền con người có vượt lên khỏi những điều kiện đó để cho phép người đó thực thi các quyền của mình mà chính bản thân họ cũng không làm nổi?

Khi ta nói về Quyền con người, ta hay hình dung ra một con người bình thường không có lỗi lầm, không có khuyết tật. Khi ta nói về quyền trẻ em, ta cũng hình dung ra những đứa trẻ ngoan ngoãn không lỗi lầm. Nhưng thực tế không phải như vậy. Con người vốn nhiều lỗi lầm.

Người hoàn toàn không có lỗi lầm thì đã là thánh rồi. Liệu có công bằng không khi một tên giết người hàng loạt cũng có các quyền con người bằng với người lương thiện. Hắn có phải là một con người đúng nghĩa không để được hưởng quyền con người? Hay là ta trả lời rằng nếu hắn giết người hàng loạt thì hắn sẽ mất quyền công dân chứ không mất quyền con người.

Quyền công dân là quyền trong phạm vi của một quốc gia, đặt tên nền tảng của sự công bằng giữa Quyền lợi và Nghĩa vụ. Quyền con người là quyền rộng trên phạm vi toàn thế giới, nhưng không đặt trên sự công bằng giữa Quyền lợi và Nghĩa vụ hay sao?

Quyền nào cũng phải đặt trên sự công bằng giữa Quyền lợi và Nghĩa vụ cả. Không có quyền nào được phép thoát ra khỏi sự công bằng cả.

Bây giờ ta nhìn một người đói khổ nằm lăn lóc bên đường, ta nói người đó có Quyền được sống và quyền được mưu cầu hạnh phúc, vì đó là Quyền con người. Vì họ có quyền sống nên ta không có quyền giết họ. Vì họ có quyền mưu cầu hạnh phúc nên họ cứ lê lết xin ăn. Rõ ràng ở đây, quyền được sống không bảo đảm cho người đó được sống đàng hoàng như một con người. Họ sống khốn khổ không khác gì con vật. Ta bèn nói, Quyền con người bao gồm cả quyền kinh tế – xã hội – văn hóa. Ta buộc nhà cầm quyền phải làm cái gì đó để họ có ăn có mặc có nhà ở.

Nhưng rất nhiều quốc gia giàu có phát triển vẫn không đủ khả năng chăm sóc lo liệu hết mọi thứ cho dân của họ, đành phải để cho ngân hàng đoạt nhà của họ và đẩy họ ra đường sống vật vờ cho đến khi chết gục ở xó xỉnh nào đó. Quyền con người ở đây chỉ là lý thuyết, không có điều kiện để thực hiện.

Khoảng cách giữa “lý thuyết về Quyền con người” và “thực hiện Quyền con người” là rất lớn. Ta phải lý giải cho được vì sao có khoảng cách này, nếu cần, phải bổ sung lý luận về lý thuyết của Quyền con người sao cho đủ sức lý giải mọi thứ liên quan đến Quyền con người trong thực tế.

 

Nguồn Thiền Tôn Phật Quang

Bản chất của quyền con người
Quyền con người và tính nhân đạo

Other posts of the serie

0 Shares