Chánh niệm (Phần 5) – Các loại hơi thở

chanh-niem-phan-5-cac-loai-hoi-tho

Có 3 loại hơi thở:

– hơi thở căn bản
– hơi thở khôn ngoan
– hơi thở thông minh

Hơi thở căn bản là hơi thở Biết mà không điều khiển. Nhiều người mới bắt đầu tập thiền đều vất vả tập thở. Thở một lát là nghẹn tức khó chịu. Thở dài thì mệt, thở ngắn thì… cũng mệt. May mắn cho chúng sinh là Phật dạy hơi thở căn bản trong các kinh điển Nikaya. Phật dạy “hơi thở vào dài, ta biết hơi thở vào dài. Hơi thở ra dài ta biết hơi thở ra dài. Hơi thở vào ngắn ta biết hơi thở vào ngắn. Hơi thở ra ngắn ta biết hơi thở ra ngắn”.

Biết thôi, chứ không chủ ý làm cho hơi thở dài hay ngắn.

Tập như vậy một thời gian thì hành giả quen với hơi thở trong thiền. Thông thường hễ biết đến hơi thở thì ta tự nhiên điều khiển hơi thở. Bây giờ Biết mà không điều khiển đòi hỏi sự tinh tế khéo léo lắm. Tách cái điều khiển ra khỏi cái Biết, buộc ta phải tỉnh giác nhiều hơn.

Khi tâm ta loạn thì hơi thở sẽ dồn dập. Khi tâm ta yên lắng thì hơi thở sẽ êm dịu. Chỉ nhìn hơi thở là ta hiểu nội tâm của mình. Hiểu nội tâm của mình rồi thì ta tự biết điều chỉnh nội tâm lại.

Hơi thở khôn ngoan là hơi thở phát triển nâng cấp từ kinh nghiệm của các hành giả tu tập lâu ngày. Các hành giả đó nhận xét hơi thở và nội tâm lâu ngày thì phát hiện ra rằng, Nếu hơi thở ra dài hơn hơi thở vào thì nội tâm sẽ dễ yên tĩnh hơn. Đây là phát kiến dựa trên hơi thở căn bản trước đó. Từ đó các vị rút ra được công thức cho hơi thở khôn ngoan như sau:

Thở vào ít, êm, nhẹ
Giữ lại một chút (có thể đến gấp 3 lần thở vào)
Thở ra dài gấp 5 lần thở vào.

Cách thở khôn ngoan này hỗ trợ tâm nhiếp nhanh hơn một bước dài trên đường tu tập. Nhiều người nhờ hơi thở khôn ngoan này mà tắt được vọng tưởng, dễ chịu vô cùng.

Trong việc dùng hơi thở để nhiếp tâm, hơi thở ra lại có tác dụng rất lớn. Thở ra có tác dụng làm tâm giảm vọng tưởng. Nhưng muốn thở ra thì phải có hơi thở vào cái đã. Vì thế ta phải thở vào, ít thôi. Tuy nói là ít, nhưng cũng đủ hơi để thở ra dài gấp 5 lần.

Còn giữ hơi thở lại có tác dụng về sức khỏe, và tạo nên tâm lý điềm tĩnh. Hít vào, chẳng vội gì phải thở ra ngay.

Hơi thở thông minh thì cũng kế thừa Hơi thở căn bản và Hơi thở khôn ngoan.

Hơi thở thông minh là cảm nhận từng mỗi hơi thở vào hay ra, độ dài vậy hợp lý chưa, đủ chưa, thì dừng lại.

Hơi thở này đòi hỏi hành giả tập trung, tinh tế, thông minh, để đánh giá từng sát na một. Không hơi thở nào sẽ giống hệt hơi thở nào. Đương nhiên là hơi thở ra vẫn bảo đảm dài hơn hơi thở vào. Nhưng độ dài của mỗi hơi thở sẽ tùy thuộc vào sự cảm nhận của tâm. Hít vào đến vậy là được rồi, thôi dừng. Giữ lại bấy nhiêu đủ rồi, thôi thở ra. Thở ra dài như thế là hợp lý rồi, thôi hít vào.

Không có công thức hơi vào mấy giây, hơi ra mấy giây. Mỗi hơi là một trường hợp riêng. Nhưng rất lạ là hơi thở ra vẫn phải dài hơn hơi thở vào.

Theo dõi hơi thở sát sao từng chút, cảm nhận sự hợp lý của từng hơi thở, đòi hỏi tâm phải tinh tế lắm. Hành giả tu đến hơi thở thông minh thì tâm cũng thông minh hơn thật sự. Mọi chuyện trên đời cũng hiểu sâu sắc hơn.

 

Nguồn Sưu Tầm

The Four Noble truths - Chap 58: Professional ethics
The Fairness of Karma - Chap 1: The law of cause and effect is wonderful and absolute justice

Other posts of the serie

0 Shares